Sáng ngày 11/11, tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội đã thảo luận ở hội trường về kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri gửi đến Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI; kết quả tiếp công dân, xử lý đơn, thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026.

Trong đó đáng chú ý, phát biểu tại phiên thảo luận, ĐBQH Nguyễn Thái Học cho biết, các cơ quan của Quốc hội, Đoàn ĐBQH và ĐBQH có trách nhiệm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân; trong đó có công tác tiếp dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là lời hứa của Quốc hội đối với cử tri và nhân dân.

Ông Nguyễn Thái Học nêu rõ, theo báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong năm 2026, công dân đến địa điểm tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội, của Đoàn ĐBQH giảm hơn 1.500 lượt người và giảm hơn 3,3 nghìn đơn thư của công dân gửi đến. 

Đại biểu bày tỏ băn khoăn: “Công dân đến trực tiếp và công dân gửi đơn thư giảm nhiều. Điều này, có cả đáng mừng và đáng lo”.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thái Học phân tích rõ đáng mừng nếu như công tác này làm tốt nên dân tin, dân bớt khiếu nại, dân bớt phản ánh kiến nghị. Nhưng đáng lo “nếu như việc này chúng ta làm không tốt nên dân thiếu tin, không đến, không gửi đơn thư nữa”.

Từ thực tế trên, ông Học đề nghị Quốc hội quan tâm 3 vấn đề.

Thứ nhất, về việc tiếp nhận, phân loại và chuyển đơn, theo đại biểu năm 2026 tổng số đơn thư các cơ quan Quốc hội và Đoàn ĐBQH tiếp nhận gần 27.000. Qua nghiên cứu, phân loại, số đơn thư đủ điều kiện xử lý là 12.500. Thế nhưng số đơn thư đã được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ 2.878 đơn.

“Số liệu này cho thấy tỷ lệ chuyển đơn thư đủ điều kiện xử lý là rất thấp, chỉ đạt 23%, có nghĩa là bằng 1/4 số đơn đủ điều kiện xử lý. Đây là điều đáng suy nghĩ”, đại biểu nêu.

Thứ hai, về kết quả giải quyết của các cơ quan tiếp nhận, theo ông Học, đối với các vụ việc trong năm 2026, báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho thấy tỷ lệ giải quyết xong là 66,5%, đang trong quá trình giải quyết trên 30%. Đại biểu đánh giá, đây là một chuyển biến tốt, tích cực, là sự nỗ lực của các cơ quan từ Trung ương đến các địa phương trong quá trình xem xét giải quyết. Trong đó có những cơ quan, những ngành tỷ lệ đạt giải quyết rất cao, ví dụ như ngành Tòa án là 73%,đây là điều đáng mừng. Đơn thư được xem xét giải quyết đạt trung bình là 66% trong năm 2026.

Tuy nhiên, đối với 268 vụ việc tồn đọng từ năm 2021 đến năm 2025 Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu phải khẩn trương giải quyết dứt điểm thì đến nay giải quyết được 117 vụ (43%), chưa giải quyết xong 151 vụ (trên 50%), ông Học cho rằng, kết quả này cho thấy các vụ việc tồn đọng kéo dài mặc dù Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu giải quyết khẩn trương, giải quyết dứt điểm từ năm 2025, nhưng đến năm 2026 tỷ lệ giải quyết chưa xong là trên 50%. Đây là điều đáng suy nghĩ, đáng lo.

Thứ ba là quá trình theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền. Theo đại biểu, báo cáo nêu có 66 vụ việc được các cơ quan Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội đôn đốc, theo dõi, giám sát. Trong đó, các cơ quan Quốc hội là 59 vụ việc, các Đoàn đại biểu Quốc hội là 7 vụ việc.

“Chúng ta chuyển trên 2.800 đơn nhưng mà theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết chỉ có 66 vụ việc. Như vậy, chúng ta chỉ mới chú trọng đến việc chuyển đơn thôi, còn việc giải quyết thế nào, đúng sai ra sao thì thiếu sự quan tâm theo dõi, đôn đốc, giám sát”, đại biểu bày tỏ quan điểm.

Từ những thực trạng, tình hình được phân tích ở trên, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thái Học đưa ra 3 kiến nghị.

Một là đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ đạo việc rà soát tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, các cơ quan Quốc hội, các Đoàn ĐBQH để khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

“Con số trên 9.600 đơn, chiếm 77% chưa chuyển là một điều đáng lo. Bởi mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, tâm trạng, là niềm tin, sự mong mỏi chờ đợi để được xem xét giải quyết. Thế nhưng đơn thư đủ điều kiện giải quyết nhưng không chuyển đi đó là chúng ta chưa hoàn thành, chưa làm tốt trách nhiệm. Bên cạnh đó, việc chưa chú trọng theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền là điều cần phải quan tâm với 66 vụ việc”, ông Học bày tỏ.

Hai là hiện nay còn trên 50% các vụ việc tồn đọng (với 151 vụ việc) kéo dài. Về vấn đề trên, theo ông Học, những việc này kéo dài từ năm 2021, đến nay đã 5 năm. Mặc dù từ năm 2025 Thường vụ Quốc hội đã yêu cầu, thế nhưng đến nay chưa giải quyết cần phải có chỉ đạo để giải quyết dứt điểm số vụ việc tồn đọng kéo dài bởi người dân đang mong mỏi, chờ đợi.

Ba là đại biểu đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xác định trách nhiệm và xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền trong việc giải quyết đơn thư nhưng không quan tâm giải quyết, chậm giải quyết, hoặc giải quyết không đúng pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của công dân.