Tham dự và chủ trì hội thảo có bà Đặng Kim Hoa, Phó cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp; bà Federica Dispenza, Trợ lý Đại diện thường trú, Trưởng nhóm Quản trị và tham gia UNDP Việt Nam; bà Nguyễn Thị Thanh Hải, Cố vấn trưởng Chương trình EU JULE II - UNDP tại Việt Nam. Ngoài ra, tham gia Hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, các bộ, ban, ngành Trung ương, một số địa phương; đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam, một số Đoàn Luật sư, Hội Luật gia, Văn phòng/công ty luật và chuyên gia trong lĩnh vực pháp luật…

Phát biểu khai mạc Hội thảo, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp cho biết, trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, việc phát triển một thị trường dịch vụ pháp lý lành mạnh, chuyên nghiệp và tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế đóng vai trò vô cùng quan trọng. Một thị trường dịch vụ pháp lý phát triển không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận công lý, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, mà còn là nhân tố then chốt thúc đẩy môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.

Thời gian qua, thị trường dịch vụ pháp lý tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng ghi nhận về cả quy mô lẫn chất lượng dịch vụ. Đội ngũ người hành nghề trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp ngày càng trưởng thành, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, thị trường dịch vụ pháp lý vẫn đang đứng trước không ít thách thức: tính minh bạch ở một số lĩnh vực chưa cao, năng lực cạnh tranh và tính chuyên nghiệp của một bộ phận tổ chức hành nghề còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đa dạng và ngày càng cao của xã hội trong kỷ nguyên số.

Đứng trước thực tiễn đó, việc tổ chức Hội thảo tham vấn hôm nay có ý nghĩa vô cùng thiết thực. Hội thảo là diễn đàn để các nhà quản lý, các chuyên gia, các luật sư và đại diện các tổ chức hành nghề cùng nhìn nhận, đánh giá một cách toàn diện, khách quan về thực trạng thị trường dịch vụ pháp lý Việt Nam hiện nay; đồng thời thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn về thể chế, chính sách và cơ chế vận hành. Quan trọng hơn cả, hội cùng nhau thảo luận, đề xuất các giải pháp mang tính chiến lược và đột phá nhằm xây dựng một thị trường dịch vụ pháp lý thực sự "Minh bạch - Chuyên nghiệp - Hiệu quả".

Chia sẻ quan điểm của mình, bà Nguyễn Thị Thanh Hải, cố vấn trưởng Chương trình EU JULE II – UNDP tại Việt Nam cho rằng, một thị trường pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả được biểu hiện dưới các góc độ: (i) “Minh bạch” giúp người dân và doanh nghiệp có thông tin đầy đủ để lựa chọn dịch vụ và bảo vệ quyền lợi của mình; (ii) “Chuyên nghiệp” bảo đảm rằng dịch vụ pháp lý được cung cấp bởi những người có năng lực, tuân thủ các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp và chịu trách nhiệm đối với dịch vụ cung cấp cho khách hàng; (iii) “Hiệu quả” phải đáp ứng nhu cầu của xã hội, góp phần giải quyết và phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và các chủ thể khác.

Về phía UNDP, bà Federica Dispenza, Trợ lý Trưởng đại diện - Trưởng phòng Quản trị và tham gia, UNDP tại Việt Nam khẳng định, trong khuôn khổ chương trình EU JULE II, cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Bộ Tư pháp và các cơ quan chuyên môn của Bộ trong những nỗ lực nhằm tăng cường pháp quyền, thúc đẩy tiếp cận công lý và bảo đảm quá trình cải cách pháp luật, tư pháp, trong đó có hoàn thiện chính sách, pháp luật về dịch vụ pháp lý, thực sự mang lại lợi ích cho người dân, doanh nghiệp.

Từ góc độ nghề nghiệp, Luật sư Nguyễn Xuân Anh, Chánh Văn phòng Liên đoàn Luật sư Việt Nam cho biết, nhiệm kỳ III (2021-2026), đội ngũ luật sư tiếp tục phát triển mạnh. Đến ngày 30/5/2026, cả nước có 22.642 luật sư, tăng hơn 6.300 người so với cuối nhiệm kỳ II. Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, hệ thống Đoàn Luật sư được kiện toàn từ 63 xuống còn 34 Đoàn.

Giai đoạn 2022-2025, luật sư tham gia hơn 53.600 vụ án hình sự, gần 40.800 vụ việc dân sự, 32.800 vụ việc kinh tế, kinh doanh thương mại; thực hiện hơn 131.000 vụ tư vấn pháp luật và 48.500 vụ trợ giúp pháp lý miễn phí. Những con số này cho thấy nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý ngày càng tăng, đồng thời phản ánh đóng góp ngày càng thiết thực của luật sư trong bảo vệ công lý, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Theo Luật sư Nguyễn Xuân Anh, vẫn tồn tại những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Đó là, vị trí của luật sư trong tố tụng vẫn chủ yếu được xác định là bổ trợ tư pháp; quyền tiếp cận hồ sơ, gặp bị can và tham gia một số hoạt động tố tụng cần tiếp tục được bảo đảm. Đội ngũ luật sư phân bố chưa đồng đều, tập trung chủ yếu tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, trong khi nhiều địa bàn khó khăn còn thiếu dịch vụ pháp lý. Thị trường cũng chưa thực sự minh bạch, tình trạng cung cấp dịch vụ pháp lý trái phép vẫn tồn tại, năng lực tự quản của một số Đoàn Luật sư còn hạn chế.

Từ thực tiễn đó, Luật sư Xuân Anh đề xuất từng bước nâng cao vị thế của luật sư, nghiên cứu chuyển từ vai trò bổ trợ tư pháp thành chức danh tư pháp, trước hết trong tố tụng hình sự; đồng thời phát triển đội ngũ chuyên sâu, nâng cao năng lực tự quản, xây dựng thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Cùng quan điểm, Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp cho biết, đến ngày 31/5/2026, cả nước có hơn 22.600 luật sư hoạt động tại hơn 6.500 tổ chức hành nghề. Tuy nhiên, thị trường vẫn đối mặt với những hạn chế về chất lượng đội ngũ, phân bố luật sư, cung cấp dịch vụ pháp lý trái phép và ứng dụng công nghệ.

Cục Bổ trợ tư pháp đề xuất tiếp tục hoàn thiện Luật Luật sư và các quy định liên quan; nâng cao tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề, củng cố đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm quyền hành nghề và thúc đẩy chuyển đổi số. Đồng thời, cần tạo cơ chế để các tổ chức hành nghề luật sư mở rộng quy mô, chuyên nghiệp hóa hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế.

Tại Hội thảo, các luật gia, luật sư đã kiến nghị nhiều giải pháp góp phần xây dựng thị trường pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả, như: Xây dựng cơ chế công khai minh bạch thông tin, khuyến khích thị trường từ dịch vụ pháp lý sự vụ sang dịch vụ pháp lý thường xuyên mang tính phòng ngừa; thúc đẩy chuyển đổi số thực chất trong hoạt động luật sư; kiến tạo bảo đảm hành lang pháp lý cho thị trường luật sư phát triển; xác định rõ ranh giới bảo đảm cạnh tranh bình đẳng; nâng cao vị thế của luật sư từ bổ trợ tư pháp thành chức danh tư pháp; nâng cao năng lực tự quản của Liên đoàn Luật sư Việt Nam và các Đoàn Luật sư… Trong đó, nhiều luật gia, luật sư quan tâm đến việc phân hạng, đánh giá, “chấm điểm” các luật sư, văn phòng/công ty luật.

Từ thực tiễn hoạt động hành nghề, các đại biểu cho rằng việc đánh giá, phân hạng luật sư và tổ chức hành nghề luật sư có thể là một trong những giải pháp góp phần tăng tính minh bạch, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý. Theo đó, việc đánh giá cần được xây dựng trên những tiêu chí khách quan, rõ ràng, phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực hành nghề, bảo đảm không tạo thêm rào cản gia nhập thị trường, đồng thời tôn trọng nguyên tắc độc lập nghề nghiệp của luật sư. Thông tin được công khai ở mức phù hợp sẽ giúp người dân, doanh nghiệp có thêm cơ sở lựa chọn tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ pháp lý, đồng thời tạo động lực để các tổ chức hành nghề không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ và uy tín nghề nghiệp.

Nhiều ý kiến tại Hội thảo nhấn mạnh yêu cầu xây dựng một thị trường dịch vụ pháp lý lấy người dân, doanh nghiệp và chất lượng dịch vụ làm trung tâm. Cùng với việc hoàn thiện thể chế, cần đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu về đội ngũ luật sư và tổ chức hành nghề, tăng cường công khai thông tin, nâng cao hiệu quả cơ chế giám sát và xử lý vi phạm, đồng thời phát huy vai trò tự quản của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Đây được xem là những giải pháp quan trọng để từng bước hình thành môi trường cung cấp dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh bình đẳng và chuyên nghiệp.

Phát biểu kết luận Hội thảo, bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp ghi nhận và đánh giá cao các ý kiến trao đổi, tham luận của các chuyên gia, luật sư, luật gia và đại diện các cơ quan, tổ chức. Những ý kiến tại Hội thảo sẽ là nguồn thông tin thực tiễn quan trọng phục vụ quá trình nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, pháp luật về dịch vụ pháp lý bảo đảm minh bạch, chuyên nghiệp, hiệu quả. Qua đó, không chỉ nâng cao khả năng tiếp cận công lý của người dân, doanh nghiệp mà còn góp phần bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, bền vững, tạo nền tảng cho quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.