Hiệu quả từ những con số biết nói
Một trong nhiều kết quả nổi bật về công tác TGPL cho trẻ em trong thời gian qua, phải kể đến bước ngoặt từ những cải cách thể chế. Theo Phòng Quản lý TGPL, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL, Bộ Tư pháp, dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách TGPL cho trẻ em là việc Chính phủ ban hành Nghị định số 56/2017/NĐ-CP ngày 9/5/2017 quy định chi tiết một số điều của Luật Trẻ em năm 2016. Đây không chỉ là văn bản hướng dẫn thi hành mà còn tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác bảo vệ trẻ em, đặc biệt trong phòng ngừa, hỗ trợ và can thiệp đối với trẻ em bị xâm hại, bạo lực, bóc lột. Trong đó, TGPL được xác định là một trong những cơ chế bảo vệ thiết thực nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em.
Nếu như trước đây, Luật TGPL năm 2006 mới chỉ giới hạn phạm vi thụ hưởng chủ yếu ở nhóm trẻ em không nơi nương tựa, thì Luật TGPL năm 2017, có hiệu lực từ ngày 1/1/2018, đã tạo bước chuyển quan trọng khi mở rộng diện được TGPL ra toàn bộ trẻ em, không phân biệt hoàn cảnh gia đình hay điều kiện kinh tế. Tiếp nối quá trình hoàn thiện thể chế, ngày 23/4/2026, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TGPL, tiếp tục mở rộng phạm vi bảo vệ đối với người chưa thành niên. Theo quy định mới, nhiều nhóm đối tượng từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi sẽ được tiếp cận TGPL, bao gồm người bị tố giác, người bị kiến nghị khởi tố, người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, người bị buộc tội, bị hại, người làm chứng hoặc phạm nhân theo quy định của Luật Tư pháp người chưa thành niên...
Hiệu quả của chính sách TGPL cho trẻ em không chỉ được thể hiện qua việc hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mà còn được chứng minh bằng những kết quả thực tiễn cụ thể. Theo số liệu từ Phòng Quản lý TGPL, Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và TGPL, báo cáo của các địa phương từ năm 2018 - 2022 cho thấy, có 15.859 lượt trẻ em được TGPL, chiếm 10% tổng số người được TGPL; trong đó, số vụ việc được TGPL bằng hình thức tham gia tố tụng là 10.736 vụ việc, chiếm 13% tổng số vụ việc tham gia tố tụng; 4.907 vụ việc tư vấn chiếm tỷ lệ 6% tổng số vụ việc tư vấn pháp luật và 216 vụ việc đại diện ngoài tố tụng chiếm tỷ lệ 15% tổng số vụ việc đại diện ngoài tố tụng. Trong giai đoạn 2023 - 2025, có 17.779 lượt trẻ em được TGPL; trong đó số vụ việc TGPL bằng hình thức tham gia tố tụng là 14.273 vụ việc, chiếm 80,3% tổng số vụ việc tham gia tố tụng; 3.367 vụ việc tư vấn chiếm tỷ lệ 19% tổng số vụ việc tư vấn. Như vậy, số lượng vụ việc TGPL bằng hình thức tham gia tố tụng cho trẻ em tăng lên hàng năm và chiếm tỷ lệ khá lớn trong tổng số vụ việc TGPL cho nhóm đối tượng này.
Đa dạng các hình thức truyền thông
Không chỉ tăng về số lượng vụ việc mà chất lượng vụ việc TGPL cho trẻ em luôn luôn được bảo đảm, thông qua theo dõi, kiểm tra và báo cáo của các địa phương, hầu hết các vụ việc TGPL, trong đó có vụ việc TGPL cho trẻ em được thực hiện được đánh giá đạt chất lượng khá và tốt. Nhiều vụ việc được đánh giá hiệu quả và xác định là vụ việc thành công. Các vụ việc TGPL cho trẻ em luôn được các địa phương quan tâm, ưu tiên phân công kịp thời các Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư có chuyên môn và kinh nghiệm thực tế, am hiểu tâm lý trẻ em thực hiện nhằm kịp thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trẻ em theo quy định của pháp luật.
Để chính sách TGPL thực sự đến được với những trẻ em cần hỗ trợ, công tác truyền thông giữ vai trò đặc biệt quan trọng, được xem như cầu nối đưa chính sách pháp luật đến gần hơn với người dân và cộng đồng. Thời gian qua, hoạt động truyền thông về TGPL cho trẻ em đã được triển khai bằng nhiều hình thức đa dạng, từ phát sóng các thông điệp, phóng sự về những vụ việc điển hình trên truyền hình, phát thanh đến xây dựng các video clip hướng dẫn kỹ năng, kiến thức pháp luật dành cho trẻ em bị xâm hại, bạo lực, bóc lột.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Bộ Tư pháp và ngành tư pháp cũng chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin nhằm mở rộng phạm vi tiếp cận của hoạt động truyền thông pháp luật. Các bài viết, tài liệu hướng dẫn và thông tin liên quan đến quyền được TGPL miễn phí của trẻ em được cập nhật thường xuyên trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tư pháp và Trang thông tin điện tử TGPL Việt Nam, giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn thông tin chính thống, kịp thời và thuận tiện hơn.
Bên cạnh truyền thông trên môi trường mạng, các đợt truyền thông điểm, hội nghị truyền thông lưu động tại cơ sở cũng được tổ chức thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức cho phụ huynh, giáo viên, cán bộ địa phương và các tổ chức xã hội về quyền được hỗ trợ pháp lý của trẻ em. Qua đó, chính sách TGPL từng bước được lan tỏa sâu rộng hơn trong cộng đồng, đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa hoặc nơi trẻ em có nguy cơ cao bị xâm hại quyền lợi.
Không chỉ dừng lại ở hoạt động tuyên truyền, các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương còn triển khai cơ chế chủ động theo dõi và tiếp cận các vụ việc liên quan đến trẻ em. Thông qua việc nắm bắt thông tin từ báo chí, truyền hình, mạng xã hội và các nguồn phản ánh tại cơ sở, các Trung tâm TGPL nhà nước có thể kịp thời tiếp cận, hỗ trợ trẻ em ngay khi phát hiện vụ việc có dấu hiệu xâm hại quyền và lợi ích hợp pháp của các em.
Việc can thiệp từ sớm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ giúp bảo đảm quá trình thu thập chứng cứ được đầy đủ, kịp thời mà còn hạn chế tối đa những tổn thương tâm lý đối với trẻ em trong suốt quá trình giải quyết vụ việc. Đây cũng là minh chứng cho sự chuyển biến của công tác TGPL theo hướng chủ động, nhân văn và lấy trẻ em làm trung tâm trong toàn bộ hoạt động hỗ trợ pháp lý.
theo - Báo Đại biểu nhân dân
https://daibieunhandan.vn/bao-ve-quyen-tre-em-thong-qua-tro-giup-phap-ly-10416491.html