Sáng 4/12, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội cho ý kiến về các báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ; Dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội; các Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước; Các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của TANDTC, VKSNDTC.
Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật
Thảo luận về dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) đã nhấn mạnh 4 thành tựu nổi bật trong đổi mới tư duy xây dựng pháp luật của nhiệm kỳ khóa XV gồm: Đổi mới trong cách tiếp cận xây dựng luật; giảm thời gian và giảm thủ tục trong xây dựng luật; đổi vai trong soạn thảo luật; đổi mới tư duy trong tháo gỡ điểm nghẽn của pháp luật.
Theo đại biểu, từ Kỳ họp thứ 8 đến nay, đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật đã nhanh chóng thấm nhuần vào tất cả các khâu, các bước của quá trình soạn thảo luật.
Thay vì yêu cầu trước đây là phải ban hành các đạo luật có tính cụ thể để có hiệu lực trực tiếp, thì các luật ban hành vừa qua chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính nguyên tắc và thuộc thẩm quyền của Quốc hội.
Những vấn đề cụ thể, thực tiễn thường xuyên biến động giao cho Chính phủ quy định, nhằm phản ứng linh hoạt về chính sách.
Vấn đề thứ hai, theo đại biểu Nguyễn Thị Thủy , trước đây hầu hết các đạo luật được ban hành trong hai kỳ họp, thì nay Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định rõ về nguyên tắc thì luật chỉ được thông qua tại một kỳ họp.
“Theo tính toán của Bộ Tư pháp, với những cải cách này đã kéo giảm khoảng 10 đến 12 tháng cho mỗi đạo luật”, đại biểu Thủy nêu.
Điểm nhấn nổi bật thứ ba được đại biểu phân tích, đó là đã đổi vai trong soạn thảo luật. Theo đó, từ đầu năm 2025 đến nay, quy trình soạn thảo luật đã được thực hiện đổi mới và cải cách một cách căn bản để: Chính phủ thực hiện đúng vai là cơ quan trình dự án luật và chịu trách nhiệm đến cùng đối với dự án luật.
Quốc hội thực hiện đúng vai là cơ quan lập pháp, có quyền quyết định thông qua hoặc không thông qua đối với những dự án luật do Chính phủ trình nếu không bảo đảm chất lượng.
Những đổi mới, cải cách này đã giúp phân định rành mạch vị trí, trách nhiệm của từng cơ quan và bảo đảm tính liên tục của quá trình xây dựng luật. Đồng thời, đã đề cao tính phản biện của các cơ quan của Quốc hội, có quyền thẩm tra đến cùng và cho ý kiến đến cùng, chỉ với một mục tiêu cao nhất là bảo đảm chất lượng của dự án luật.
Một điểm nhất quan trọng khác là đổi mới tư duy trong tháo gỡ điểm nghẽn của pháp luật. Thay vì tư duy thông thường là văn bản của cơ quan nào ban hành thì chỉ cơ quan đó mới có quyền sửa đổi, ngày 24/6 vừa qua, thể chế hóa yêu cầu của Đảng, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 106 cho phép áp dụng cơ chế đặc biệt để tháo gỡ những điểm nghẽn của pháp luật. Trên cơ sở đó, Quốc hội đã ủy quyền cho Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội được phép ban hành Nghị quyết để sửa các luật của Quốc hội.
"Tôi cho rằng tình hình đặc biệt thì phải có cách làm đặc biệt để nhanh chóng đưa những nguồn lực đang bị đình trệ phục hồi trở lại. Điều này còn phúc đáp với tâm nguyện của nhiều doanh nghiệp đã phát biểu tại nhiều diễn đàn rằng, doanh nghiệp không có ước vọng gì cao sang, chỉ mong có một hành lang pháp lý thông suốt, đồng bộ, ổn định để doanh nghiệp đầu tư, yên tâm đầu tư phát triển lâu dài", đại biểu Nguyễn Thị Thủy bày tỏ.
Kịp thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về thể chế
Đánh giá cao dự thảo Báo cáo phản ánh đầy đủ, toàn diện hoạt động của Quốc hội trong một nhiệm kỳ có bối cảnh đặc biệt, nhiều biến động lớn, đại biểu Dương Khắc Mai, (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng Quốc hội đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn với yêu cầu cao về chất lượng và tiến độ; những nội dung này được dự thảo Báo cáo đánh giá đầy đủ và toàn diện.
Điển hình là việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, tạo cơ sở hiến định cho nhiều cải cách lớn; hoạt động lập pháp với khối lượng rất lớn, kịp thời tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về thể chế; đổi mới hoạt động giám sát tối cao; và việc quyết định các chính sách lớn về kinh tế – xã hội, ngân sách, đầu tư công, phục hồi và phát triển sau đại dịch.
Bên cạnh đó, phương thức tổ chức kỳ họp tiếp tục được đổi mới linh hoạt, hoạt động đối ngoại của Quốc hội được mở rộng, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Nhằm nâng cao chất lượng lập pháp, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị giai đoạn tới, trọng tâm không chỉ là tiếp tục ban hành nhiều luật, mà cần chuyển mạnh sang yêu cầu ổn định pháp luật, bảo đảm tính dự báo, tính khả thi và chi phí tuân thủ hợp lý.
“Báo cáo nên nhấn mạnh rõ hơn yêu cầu hạn chế tối đa tình trạng luật vừa ban hành đã phải sửa đổi, đồng thời tăng cường giám sát từ sớm đối với chất lượng chính sách ngay trong khâu xây dựng luật”, đại biểu kiến nghị.
Đại biểu Trần Hoàng Ngân, (Đoàn ĐBQH TP. HCM) cũng đánh giá, công tác của Quốc hội nhiệm kỳ khóa XV đã hoàn thành rất tốt chức năng, nhiệm vụ lập hiến, lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng của quốc gia.
Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV, đã tổ chức 19 Kỳ họp, 9 Kỳ họp bất thường và 10 Kỳ họp thường lệ. Quốc hội khóa XV đã thực hiện kỷ luật về công tác lập pháp, hoàn thành hơn 205 nhiệm vụ lập pháp, vượt 33% số lượng định hướng.
"Quốc hội khóa XV là Quốc hội năng động, linh hoạt, thích ứng với yêu cầu của Đảng, Nhà nước trong bối cảnh mới. Trong đại dịch Covid -19, Quốc hội khóa XV đã linh hoạt chuyển từ trực tiếp sang trực tuyến, sau đó kết hợp trực tuyến, trực tiếp và thực hiện việc chuyển đổi số, Quốc hội điện tử, Quốc hội số một cách nhanh nhất và hiệu quả", đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh.
theo - Báo Công lý