Tại buổi làm việc, đại diện Tổ công tác về cắt giảm thủ tục hành chính (TTHC) trong lĩnh vực công chứng, chứng thực, hộ tịch – Bộ Tư pháp đã báo cáo kết quả rà soát, đề xuất các giao dịch phải công chứng, chứng thực (CCCT). Tổ công tác đề xuất 14 loại giao dịch tiếp tục quy định phải CCCT. Bao gồm: văn bản tặng cho bất động sản (BĐS) phải được lập thành văn bản có CCCT hoặc phải đăng ký, nếu BĐS phải đăng ký quyền sở hữu theo quy định của luật; hợp đồng mua bán, thuê mua nhà ở, công trình xây dựng, phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng mà các bên tham gia giao dịch là cá nhân;
Hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất (SDĐ), quyền SDĐ và tài sản gắn liền với đất, trừ hợp đồng cho thuê, cho thuê lại quyền SDĐ, quyền SDĐ và tài sản gắn liền với đất, hợp đồng chuyển đổi quyền SDĐ nông nghiệp; văn bản về thừa kế quyền SDĐ, quyền SDĐ và tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về dân sự; văn bản thỏa thuận xác lập chế độ tài sản của vợ chồng trước khi kết hôn…
Bởi theo Tổ công tác, các loại giao dịch trên đáp ứng các tiêu chí của giao dịch phải CCCT. Việc CCCT đối với các giao dịch này có ý nghĩa quan trọng, phù hợp với thông lệ quốc tế.
Ngoài các giao dịch phải CCCT nêu trên, các giao dịch còn lại không phải CCCT bắt buộc. Theo đó, Tổ Công tác đã rà soát, đề xuất chuyển 8 loại giao dịch hiện nay đang quy định phải CCCT sang CCCT tự nguyện, theo yêu cầu.
Bao gồm: văn bản ủy quyền đại diện kháng cáo bản án, quyết định của tòa án trong vụ việc dân sự; giấy tờ về mua bán hoặc nhận tặng cho hoặc đổi hoặc nhận thừa kế nhà ở đối với trường hợp giao dịch trước ngày 01/07/2006; văn bản thỏa thuận về việc mang thai hộ; hợp đồng cho thuê doanh nghiệp tư nhân;
Văn bản ủy quyền đại diện kháng cáo bản án, quyết định của tòa án cấp sơ thẩm trong vụ việc hành chính; văn bản ủy quyền của người có tên trong hợp đồng thuê nhà ở đã xuất cảnh ra nước ngoài cho các thành viên khác đứng tên mua nhà ở trong Hồ sơ đề nghị bán nhà ở cũ thuộc tài sản công; văn bản ủy quyền thực hiện quyền khiếu nại; hợp đồng chuyển nhượng Văn phòng Thừa phát lại.
Theo Tổ Công tác, trong quá trình thực hiện các giao dịch này đã có cơ chế để các bên tự chịu trách nhiệm về tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng hoặc đã có cơ chế để cơ quan Nhà nước xác nhận, kiểm soát giá trị pháp lý, tính hợp pháp của văn bản, giao dịch. Do đó, để thực hiện chủ trương đơn giản hóa các thủ tục, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu điện tử, Tổ công tác đề xuất sửa đổi các quy định này theo hướng các chủ thể được lựa chọn CCCT giao dịch tự nguyện, theo yêu cầu.
Tại buổi làm việc, đại diện TAND tối cao đề nghị cân nhắc đề xuất chuyển quy định “văn bản ủy quyền đại diện kháng cáo bản án, quyết định của tòa án trong vụ việc dân sự và văn bản ủy quyền đại diện kháng cáo bản án, quyết định của tòa án cấp sơ thẩm trong vụ việc hành chính” từ phải CCCT sang hình thức CCCT tự nguyện, theo yêu cầu.
Theo đại diện TAND tối cao, Bộ Luật tố tụng dân sự, Luật tố tụng hành chính đang quy định phải CCCT đối với 2 loại văn bản trên. Trong thời gian tới, nếu phát sinh vướng mắc, TAND tối cao sẽ đề xuất sửa đổi, bổ sung trong Bộ luật Tố tụng dân sự và Bộ Luật tố tụng hành chính. Hiện tại, cơ quan này đề nghị giữ nguyên theo luật hiện hành.
Đại diện Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị giữ nguyên quy định “văn bản ủy quyền thực hiện khiếu nại” phải CCCT. Việc này nhằm bảo đảm tính xác thực, xem đúng chủ thể đi khiếu nại không.
Tương tự, đại diện Vụ Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp đề nghị cân nhắc đề xuất chuyển quy định “văn bản thỏa thuận về việc mang thai hộ” CCCT sang CCCT tự nguyện, theo yêu cầu. Bởi đây là giao dịch rất quan trọng, đòi hỏi mức độ an toàn pháp lý cao. Thực tiễn thời gian qua việc mang thai hộ khá phức tạp, biến tướng, thương mại hóa nhiều, do đó cần có sự kiểm soát chặt chẽ.
Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cảm ơn các ý kiến đóng góp hết sức sâu sắc, trách nhiệm; nhất trí với đề xuất của Tổ công tác; đồng thời nhấn mạnh cần rà soát kỹ lưỡng, xem những giao dịch, hợp đồng nào không bắt buộc phải CCCT thì chuyển sang cơ chế CCCT tự nguyện nhằm tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, giảm thiểu chi phí.
Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu, Thứ trưởng đề nghị Cục Bổ trợ tư pháp tiếp tục rà soát thật kỹ danh mục đề xuất chuyển 8 loại giao dịch phải CCCT sang CCCT tự nguyện, theo yêu cầu. Theo Thứ trưởng, có thể đưa quy định “giấy tờ về mua bán hoặc nhận tặng cho hoặc đổi hoặc nhận thừa kế nhà ở đối với trường hợp giao dịch trước ngày 01/07/1006” phải CCCT ra khỏi danh mục rà soát; rà soát thêm các giao dịch liên quan đến nhà ở xã hội để khẳng định tính chính xác.
Bên cạnh đó cần bổ sung thêm những lập luận chặt chẽ đối với các giao dịch đề xuất bỏ CCCT bắt buộc. Khi đề xuất bỏ CCCT bắt buộc, cần đưa vào một số giải pháp thay thế khác; có thể xác định tính hợp pháp của những giao dịch đơn giản thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu…