Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Nguyên tắc quan trọng trong Nghị quyết là khuyến khích, bảo vệ người năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; khoan hồng, giảm nhẹ các hành vi vi phạm nhưng vì lợi ích chung, không tham nhũng và đã chủ động khắc phục hậu quả thiệt hại. Ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính; xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng, cũng là nguyên tắc quan trọng được đề cập trong Nghị quyết. Cùng với đó, xử lý nghiêm hành vi lợi dụng các quy định của Nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm.

Về việc xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế Nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, Nghị quyết quy định 4 nhóm chính sách xử lý gồm: Không truy cứu trách nhiệm hình sự; loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự.

Đáng chú ý, Điều 5 Nghị quyết quy định cơ quan tiến hành tố tụng không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tổ chức, cá nhân khi có đủ 5 điều kiện, cụ thể gồm:

- Không tham nhũng;

- Vì lợi ích chung;

- Các hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cho địa phương, đất nước;

- Không có khiếu nại, tố cáo hoặc có khiếu nại, tố cáo nhưng đã được giải quyết dứt điểm theo quy định;

- Không gây thất thoát, lãng phí tài sản. Trường hợp gây thất thoát, lãng phí tài sản thì đã khắc phục toàn bộ hậu quả thiệt hại.

Ngoài ra, Điều 6 Nghị quyết cũng quy định rõ việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với người gặp rủi ro, gây thiệt hại do ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Trường hợp này được áp dụng nếu hành vi gây ra thiệt hại do rủi ro trong ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy định, áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng ngừa. Điều kiện đi kèm khi áp dụng chính sách này là vì lợi ích chung, không tham nhũng, và các hoạt động ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã hoàn thành, mang lại hiệu quả. Trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, nếu có đủ căn cứ thì cơ quan điều tra ra quyết định đình chỉ điều tra; viện kiểm sát, tòa án ra quyết định đình chỉ vụ án, đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo.

Nghị quyết cũng quy định về xử lý kỷ luật người thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, cán bộ, công chức, viên chức tương ứng với các điều kiện về các chính sách xử lý hình sự.

Nghị quyết có hiệu lực kể từ ngày 01/9 và được áp dụng trong 3 năm. Sau thời điểm Nghị quyết này hết hiệu lực thi hành mà quyết định tạm đình chỉ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, tạm đình chỉ điều tra vụ án, tạm đình chỉ điều tra đối với bị can, tạm đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án đối với bị can, bị cáo, hoãn phiên tòa, hoãn chấp hành hình phạt, chưa xem xét kỷ luật theo quy định tại Nghị quyết này chưa hết thời hạn thì được tiếp tục thực hiện quy định của Nghị quyết này đến khi kết thúc.