Một năm trước, Diễn đàn đầu tiên mang thông điệp "Giám sát của Quốc hội để kiến tạo phát triển". Chủ đề của Diễn đàn năm nay cho thấy bước phát triển tiếp theo trong tư duy giám sát. Nếu trước đây trọng tâm là góp phần hoàn thiện thể chế, thì nay yêu cầu cao hơn là bảo đảm các quyết sách được thực thi hiệu quả, tạo ra những chuyển biến thực chất trong đời sống kinh tế - xã hội.
Thời gian qua, hoạt động giám sát của Quốc hội ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột của quản trị quốc gia. Nhiều bất cập của cơ chế, chính sách được phát hiện qua giám sát đã trở thành cơ sở để sửa đổi pháp luật, tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp, góp phần khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho tăng trưởng.
Có thể nói, hoạt động giám sát đã đồng hành với hoạt động lập pháp, góp phần đưa thể chế từ "điểm nghẽn" trở thành một "thành quả" như nhận định của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương ngày 4/7.
Bước vào nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, hoạt động giám sát đứng trước những yêu cầu mới, đòi hỏi phải được "nâng tầm" và đi vào thực chất hơn. Trước hết, trọng tâm hiện nay là tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đồng bộ Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Trung ương thành những quy định rõ ràng, khả thi và tổ chức thực hiện hiệu quả.
Cùng với đó, sau một giai đoạn ban hành khối lượng lớn luật, nghị quyết để kiến tạo phát triển, Quốc hội phải bảo đảm các quyết sách đi vào cuộc sống. Những đổi mới của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cùng việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, càng đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát việc tổ chức thực thi.
Đó cũng là yêu cầu tất yếu khi "điểm nghẽn thể chế" cơ bản đã được tháo gỡ, còn thách thức lớn nhất hiện nay nằm ở khâu thực thi. Một đạo luật chỉ phát huy giá trị khi được thực hiện nghiêm túc. Một nghị quyết chỉ tạo động lực phát triển khi đi vào cuộc sống. Và một chủ trương đúng vẫn có thể không đạt hiệu quả như kỳ vọng nếu khâu tổ chức thực hiện thiếu đồng bộ hoặc nguồn lực không theo kịp yêu cầu.
Trong bối cảnh đó, hoạt động giám sát cần tập trung đánh giá hiệu quả thể chế hóa chủ trương của Đảng; hiệu lực vận hành của bộ máy chính quyền; chất lượng phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực; cải cách hành chính, chuyển đổi số và việc quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Đặc biệt, giám sát của Quốc hội phải đồng hành với các mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của đất nước thông qua việc thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng; góp phần tạo bước đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo vệ môi trường, phát triển văn hóa, giáo dục, con người…
Hơn nữa, mô hình quản trị nhà nước hiện nay có nhiều thay đổi. Quyền hạn được phân cấp mạnh hơn. Trách nhiệm của địa phương lớn hơn. Tốc độ ban hành chính sách cũng nhanh hơn để đáp ứng yêu cầu phát triển... Bởi vậy, hoạt động giám sát của Quốc hội cần bao quát toàn bộ vòng đời của một chính sách - từ khâu thể chế hóa chủ trương của Đảng đến tổ chức thực hiện, phân bổ nguồn lực và kết quả cuối cùng mà người dân, doanh nghiệp được thụ hưởng.
Là Diễn đàn giám sát đầu tiên của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, sự kiện lần này không chỉ nhìn lại kết quả hoạt động giám sát thời gian qua mà còn xác lập những định hướng trọng tâm cho nhiệm kỳ mới. Nếu Diễn đàn đầu tiên đặt nền móng cho tư duy "giám sát để kiến tạo phát triển", thì Diễn đàn lần thứ hai mở ra bước chuyển "giám sát để thúc đẩy thực thi". Giá trị của Diễn đàn vì thế không chỉ nằm ở những kiến nghị đổi mới hoạt động giám sát, mà còn ở việc định hướng đúng những lĩnh vực, vấn đề cần ưu tiên giám sát, qua đó kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn, cảnh báo sớm rủi ro, thúc đẩy thực thi chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia. Đây cũng sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội xây dựng chương trình giám sát trong suốt nhiệm kỳ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
THEO Hà Lan - Báo Đại biểu nhân dân