Cụ thể, sáng ngày 03/11, Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Trước đó, chiều 02/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI đã có phiên thảo luận tại hội trường về dự án Luật Luật sư (sửa đổi).

Theo đó, một trong những nội dung được nhiều đại biểu đề cập đến tại dự thảo là quy định về người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật nhưng không có bằng cử nhân luật. Các ý kiến cho thấy hai hướng tiếp cận: Thận trọng với nền tảng kiến thức đầu vào và mở rộng lộ trình dựa trên năng lực thực chất.

Đại biểu Hồ Thanh Tuấn (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị cân nhắc quy định này vì hoạt động luật sư không chỉ cần kiến thức chuyên sâu mà còn đòi hỏi nền tảng pháp luật toàn diện, kỹ năng tranh tụng, tư vấn và hướng dẫn. Đại biểu đề nghị người thuộc nhóm này cần được bồi dưỡng thêm kỹ năng để bảo đảm chất lượng hành nghề; đồng thời lưu ý việc cấp chứng chỉ cần gắn với năng lực hoạt động thực tế, tránh tình trạng có số lượng nhưng chất lượng không cao.

Theo Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đồng tình với việc mở cơ hội hành nghề cho người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật dù không có bằng cử nhân luật. Đại biểu cho rằng quá trình học sau đại học đòi hỏi người học nghiên cứu chuyên sâu, trong khi người muốn hành nghề vẫn phải trải qua thời gian tập sự. Với những người am hiểu các lĩnh vực như hành chính, kinh tế, thương mại, quốc tế, đây có thể là nguồn bổ sung cần thiết cho nghề luật sư.

Đại biểu Nguyễn Hải Long (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng) tranh luận về sự tương xứng giữa tiêu chuẩn luật sư và các chức danh tư pháp khác. Đại biểu đặt vấn đề, nếu tiêu chuẩn thẩm phán cho phép người có trình độ từ cử nhân luật trở lên thì người có bằng sau đại học luật nhưng không có bằng cử nhân có nên bị loại khỏi con đường hành nghề luật sư hay không. Liệu bằng sau đại học trong nước có bị đánh giá khác với bằng cấp ở những quốc gia được dự thảo xem xét ngoại lệ?

Đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc (Đoàn ĐBQH TP. Đà Nẵng) không đồng tình với cách tiếp cận dành ngoại lệ cho người có bằng luật sau đại học tại quốc gia không đào tạo cử nhân luật và đề nghị cân nhắc lại việc phân định điều kiện theo mô hình đào tạo của từng quốc gia. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn ĐBQH TP. Quảng Ninh) cũng cho rằng tiêu chuẩn nên dựa trên trình độ và năng lực thực chất, không nên phụ thuộc vào tên gọi hay trình tự văn bằng tại từng nước. Đại biểu phân tích: nếu người có bằng thạc sĩ, tiến sĩ luật ở một số quốc gia được chấp nhận, trong khi người có trình độ tương tự tại quốc gia có đào tạo cử nhân luật lại bị loại chỉ vì thiếu bằng cử nhân, thì cách phân định này chưa thật hợp lý.

Từ tranh luận về văn bằng, Đại biểu Cao Mạnh Linh (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) đề xuất một lộ trình khác cho người tốt nghiệp ngành đại học khác nhưng có chuyên môn sâu về tài chính, thương mại quốc tế hoặc công nghệ. Theo đại biểu, thay vì bắt buộc những người này học thêm văn bằng hai cử nhân luật, dự thảo có thể cho phép họ hoàn thành chương trình chuyển đổi kiến thức pháp luật đạt chuẩn. Đại biểu lưu ý việc học thêm văn bằng hai có thể mất từ 2,5 đến 3 năm, trong khi nhu cầu bổ sung nhân lực pháp lý có chuyên môn liên ngành ngày càng rõ.

Đại biểu đề nghị người đi theo lộ trình chuyển đổi vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về phẩm chất, hoàn thành đào tạo nghề luật sư, 12 tháng tập sự và đạt kỳ thi quốc gia về luật sư. Chương trình chuyển đổi cần có chuẩn cụ thể; người học phải được đánh giá phần kiến thức đã có và bổ sung những nội dung còn thiếu. Theo Đại biểu, mở rộng nguồn tuyển chỉ có ý nghĩa khi đi cùng cơ chế bảo đảm nền tảng pháp luật và năng lực hành nghề, không chỉ dựa vào văn bằng.

Vấn đề miễn, giảm đào tạo và tập sự cũng được đặt trong mối liên hệ giữa kinh nghiệm công tác với kỹ năng nghề luật sư. Có ý kiến đề nghị tiêu chí về số năm công tác phải tính trên thời gian trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chuyên môn pháp luật, không chỉ căn cứ vào thời gian giữ ngạch hoặc chức danh. Đại biểu nhấn mạnh kinh nghiệm công tác không đồng nghĩa với kỹ năng tư vấn, đại diện, tranh tụng và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn ĐBQH tỉnhLạng Sơn) lưu ý người được miễn tập sự vẫn cần có cơ chế đánh giá năng lực hành nghề. Theo Đại biểu, hồ sơ có thể thể hiện trình độ và quá trình công tác, nhưng chưa chắc đánh giá đầy đủ khả năng xử lý tình huống thực tế. Đại biểu đề nghị nghiên cứu hình thức kiểm tra kỹ năng phù hợp, không nhất thiết áp dụng kỳ thi như với người mới vào nghề. Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cũng đề nghị có cơ chế xác minh trường hợp người đang bị thanh tra, điều tra hoặc xem xét kỷ luật xin thôi việc trước khi có kết luận rồi đề nghị miễn, giảm.

Qua các ý kiến, vấn đề không chỉ là có hay không yêu cầu bằng cử nhân luật mà trọng tâm là cách xác định chuẩn đầu vào và bảo đảm người hành nghề có đủ kiến thức nền tảng, kỹ năng thực tế, đạo đức nghề nghiệp. Có đại biểu đề xuất mở thêm lộ trình đi kèm yêu cầu đào tạo, tập sự và đánh giá năng lực; cũng có các ý kiến nhấn mạnh việc không để tiêu chuẩn văn bằng hoặc cơ chế miễn, giảm làm suy yếu chất lượng hành nghề.