Từ bước ngoặt hành chính đến tư duy quản trị 4.0

Lịch sử phát triển của Nậm Chày được đánh dấu bằng cột mốc ngày 01/7/2025 – thời điểm xã chính thức vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau khi sáp nhập diện tích và dân cư từ đơn vị hành chính cũ. Đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt cơ học trên bản đồ, mà là một cuộc cải cách sâu rộng về năng lực quản trị.

Với tổng diện tích tự nhiên khổng lồ lên tới 14.213 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm ưu thế tuyệt đối (13.920 ha), áp lực quản lý lên bộ máy 36 cán bộ, công chức là rất lớn. Tuy nhiên, thay vì lúng túng, chính quyền xã đã thiết lập một quy trình làm việc khoa học. Việc vận hành Trung tâm Phục vụ hành chính công tại xã đã trở thành một "đột phá điểm". Lần đầu tiên, người dân tại 12 thôn bản – vốn 100% là đồng bào dân tộc thiểu số – được tiếp cận với dịch vụ công theo hướng chuyên nghiệp.

Sự chuyển dịch từ tư duy "quản lý" sang "phục vụ" được thể hiện rõ nét qua tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính. Không còn cảnh xếp hàng hay chờ đợi kéo dài, các giao dịch dân sự, đất đai và hộ tịch được xử lý thông qua hệ thống liên thông, minh bạch hóa mọi quy trình. Đây chính là nền tảng niềm tin để chính quyền huy động sức dân cho những mục tiêu lớn hơn.

Quang cảnh lớp tập huấn AI và ATTT đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động quản lý và phục vụ Nhân dân

Nội lực kinh tế và bản lĩnh trong "giông bão"

Năm 2025 là một năm đầy thử thách khi dịch tả lợn Châu Phi càn quét qua 6/12 thôn của xã. Trong bối cảnh đó, số liệu từ Báo cáo số 328/BC-UBND đã cho thấy một bản lĩnh vững vàng của kinh tế địa phương.

Trụ cột nông nghiệp bền vững: Bất chấp dịch bệnh trên đàn gia súc, sản xuất lương thực của Nậm Chày vẫn đạt được những con số "biết nói". Tổng sản lượng lương thực có hạt năm 2025 đạt 5.492 tấn, hoàn thành 100% kế hoạch cả tỉnh và HĐND xã giao. Trong đó:

• Cây lúa: Sản lượng đạt 3.137 tấn, với năng suất lúa vụ Xuân đạt tới 65 tạ/ha.
• Cây ngô: Đóng góp 2.355 tấn vào tổng kho lương thực.
• Giá trị sản xuất: Đạt 41 triệu đồng trên mỗi ha đất canh tác.

Sự ổn định về lương thực đã tạo tiền đề cho thu nhập bình quân đầu người đạt 37,45 triệu đồng/năm. Đây là một nỗ lực phi thường đối với một địa bàn có xuất phát điểm thấp và địa hình đồi dốc phức tạp.

Kinh tế lâm nghiệp – "Báu vật" của rừng già: Nậm Chày xác định rừng chính là nguồn sống lâu dài. Với tỷ lệ che phủ rừng duy trì ở mức cao 65,1%, xã không chỉ thực hiện tốt công tác bảo vệ rừng đặc dụng, rừng phòng hộ mà còn đẩy mạnh kinh tế rừng. Năm 2025, xã đã trồng mới được 30,01 ha rừng, vượt chỉ tiêu đề ra. Những cánh rừng quế và mỡ đang khép tán không chỉ bảo vệ nguồn nước cho các công trình thủy điện mà còn hứa hẹn những nguồn thu lớn cho người dân trong vài năm tới.

Tín hiệu lạc quan từ Quý I năm 2026: Bước sang năm 2026, đà tăng trưởng càng được củng cố. Báo cáo số 95/BC-UBND (tháng 3/2026) cho thấy tổng thu ngân sách trên địa bàn trong 3 tháng đầu năm đã đạt hơn 21,2 tỷ đồng, đạt một tỷ lệ đáng kể so với kế hoạch năm (85,8 tỷ đồng). Tổng chi ngân sách được kiểm soát chặt chẽ ở mức 14,3 tỷ đồng, tập trung ưu tiên cho đầu tư phát triển hạ tầng và an sinh xã hội.

Cuộc chiến "làm sạch" địa bàn – Chiến lược 5 năm cho một tương lai trắng ma túy

Tại Hội trường UBND xã Nậm Chày (thôn Hỏm Dưới), Cấp ủy, chính quyền xã Nậm Chày đã tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai các giải pháp phấn đấu xây dựng “Xã không ma túy” trong năm 2026.

Có lẽ điểm nhấn mạnh mẽ nhất trong lộ trình phát triển của Nậm Chày chính là Kế hoạch số 59b/KH-UBND về việc xây dựng "Xã không có ma túy" giai đoạn 2025 - 2030. Chính quyền xã nhận định: Ma túy là "mầm mống" của mọi sự nghèo đói và bất ổn.

Chiến lược này không dừng lại ở những đợt ra quân hình thức, mà được thiết kế như một cuộc vây ráp tổng lực trên ba mặt trận: Chặn cung – Cắt cầu – Giảm tác hại.

• Giai đoạn 1 (Năm 2025): Xã đặt mục tiêu "làm sạch" 33,33% địa bàn (tương đương 4/12 thôn). Đây là giai đoạn tiền đề, đánh giá lại thực trạng người nghiện và các điểm bán lẻ phức tạp.
• Giai đoạn 2 (2026 ): Mỗi năm, xã đặt mục tiêu tăng thêm số lượng thôn "sạch". Đến 10/2026 phải đạt 100%  thôn không có ma túy.

Phương châm "4 rõ" (Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả) được áp dụng triệt để. Công an xã đóng vai trò nòng cốt, phối hợp với các già làng, trưởng bản và người có uy tín để "tuyên truyền bằng tiếng lòng". Những đối tượng nghiện được đưa vào diện quản lý chặt chẽ, hỗ trợ cai nghiện tại cộng đồng hoặc đưa đi cai nghiện bắt buộc, đồng thời tạo cơ hội việc làm sau cai để ngăn chặn tái nghiện. Quyết tâm của Nậm Chày là không để hình thành các điểm nóng mới và kiên quyết xóa bỏ tình trạng tái trồng cây thuốc phiện.

Những "điểm nghẽn" và bài toán an sinh xã hội

      Những buổi họp thường lệ để thông qua các tờ trình liên quan đến điều chỉnh, bổ sung dự toán ngân sách địa phương năm 2025; kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội và dự toán ngân sách xã năm 2026

Nậm Chày vẫn đang đối mặt với những rào cản, khó khăn trong việc giải bài toán an sinh xã hội:

Thứ nhất là hạ tầng giao thông: Báo cáo tổng kết thừa nhận các công trình giao thông trên địa bàn còn chậm tiến độ. Với một xã mà khoảng cách từ thôn đến trung tâm có thể mất vài giờ đường rừng, giao thông không thông suốt nghĩa là nông sản bị ép giá, giáo dục và y tế bị bỏ lại phía sau.

Thứ hai là tỷ lệ nghèo đói: Dù thu nhập đã tăng, nhưng tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo vẫn ở mức 32,15% (ước tính năm 2025). Con số này cho thấy sự bền vững của công tác giảm nghèo vẫn còn mong manh, dễ bị tổn thương trước thiên tai và dịch bệnh.

Tuy nhiên, những nỗ lực về giáo dục và y tế đang dần khỏa lấp khoảng cách này. Tỷ lệ người dân tham gia Bảo hiểm y tế đạt 99%, tỷ lệ trẻ em đi học đúng độ tuổi được duy trì. Xã đang tập trung nguồn lực để nâng cấp các trường học đạt chuẩn quốc gia – một mục tiêu quan trọng trong dự toán ngân sách 85,4 tỷ đồng của năm 2026.

Khát vọng dưới chân núi Sing Cha Pao

Trung tâm xã Nậm Chày ( ảnh Baolaocai.vn)

Nậm Chày hôm nay là hình ảnh thu nhỏ của một vùng cao đang chuyển mình đầy năng động. Một bộ máy chính quyền tinh gọn, hiệu quả; một nền kinh tế nông – lâm nghiệp đang dần tiến lên sản xuất hàng hóa; và trên hết là một cộng đồng đang đồng lòng tẩy chay tệ nạn để xây dựng đời sống văn hóa mới.

Nhìn vào dự toán chi thường xuyên gần 80 tỷ đồng cho năm 2026, chúng ta thấy được sự ưu tiên đặc biệt của Nhà nước dành cho vùng đất này. Nhưng nguồn lực từ trên chỉ là "mồi lửa", tinh thần tự lực của người dân Nậm Chày mới chính là "củi đượm" để ngọn lửa phát triển bùng cháy.

Với lộ trình bài bản, từ việc ổn định sản xuất đến việc xây dựng "vùng đất sạch" không ma túy, Nậm Chày đang chứng minh rằng: Không có vùng đất nào bị bỏ lại phía sau nếu có một tầm nhìn đúng đắn và một ý chí kiên cường. 1.500 chữ có lẽ là không đủ để kể hết những khó nhọc và vinh quang của những con người nơi đây, nhưng đủ để khẳng định một niềm tin: Nậm Chày sẽ sớm thoát nghèo trở thành một xã phát triển khá trong tương không xa.