HTX Nông, công nghiệp và Thương mại du lịch Than Uyên đạt thương hiệu vàng chất lượng 2025.

Khai thác lợi thế lòng hồ thủy điện để phát triển thủy sản hàng hóa

Tỉnh Lai Châu nằm ở thượng nguồn sông Đà, nơi có hệ thống hồ thủy điện lớn như Bản Chát và Huội Quảng, tạo nên diện tích mặt nước rộng hàng nghìn héc-ta, điều kiện thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản. Nhận thấy tiềm năng đó, HTX Nông, công nghiệp và Thương mại du lịch Than Uyên đã mạnh dạn đầu tư mô hình nuôi cá lồng trên lòng hồ, từng bước khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên mặt nước này.

Tại khu vực bản Củng, xã Khoen On, HTX hiện đã đầu tư 60 lồng nuôi cá trên lòng hồ thủy điện Bản Chát, đồng thời xây dựng mô hình liên kết với các hộ dân xung quanh. Thông qua sự hỗ trợ về kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, HTX đã kết nối 65 lồng nuôi cá của người dân địa phương, hình thành vùng nuôi thủy sản quy mô tương đối lớn.

Không chỉ phát triển các lồng nuôi của riêng HTX, đơn vị còn từng bước xây dựng mô hình liên kết với người dân nhằm hình thành vùng nguyên liệu thủy sản ổn định trên lòng hồ. Mô hình liên kết này đã được HTX duy trì và phát triển liên tục trong khoảng 4 năm qua, từng bước mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả sản xuất. Việc liên kết này giúp mở rộng quy mô sản xuất, tạo nguồn cung cá thương phẩm ổn định cho chế biến, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển kinh tế tập thể và xây dựng vùng nguyên liệu tập trung theo chủ trương của Nhà nước.

Hiện nay, mô hình liên kết sản xuất của HTX đã thu hút 15 hộ dân, 5 hợp tác xã và 6 doanh nghiệp cùng tham gia trong các khâu nuôi trồng, chế biến và tiêu thụ sản phẩm, qua đó hình thành mạng lưới hợp tác tương đối chặt chẽ trong chuỗi giá trị thủy sản.

Các lồng cá được bố trí tại khu vực có nguồn nước trong sạch, lưu thông tốt, bảo đảm môi trường thuận lợi cho thủy sản sinh trưởng. HTX tập trung nuôi nhiều loại cá có giá trị kinh tế cao như cá lăng, cá tầm, cá hồi, cá chép, cá rô phi… vừa đáp ứng nhu cầu thị trường vừa phù hợp với điều kiện tự nhiên của lòng hồ.

HTX đưa các sản phẩm tham gia hội chợ tại địa phương.

Theo đại diện HTX, việc phát triển nuôi cá lồng trên lòng hồ thủy điện mang lại nhiều lợi ích: tận dụng diện tích mặt nước rộng lớn, giảm áp lực về đất sản xuất, đồng thời tạo sinh kế mới cho người dân vùng lòng hồ. Mô hình này cũng giúp chuyển đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang quy mô hàng hóa, gắn với liên kết chuỗi.

Nhờ quy mô sản xuất ngày càng mở rộng, tổng sản lượng cá thương phẩm từ hệ thống lồng nuôi của HTX và các hộ liên kết hiện đạt khoảng 600 tấn mỗi năm, trở thành nguồn cung thủy sản đáng kể cho thị trường.

Không chỉ vậy, HTX còn xây dựng hệ thống quản lý sản xuất tương đối bài bản, từ kiểm soát con giống, thức ăn, môi trường nước đến quy trình chăm sóc và thu hoạch. Điều này giúp nâng cao chất lượng cá thương phẩm, đáp ứng yêu cầu của thị trường tiêu dùng ngày càng khắt khe.

Cùng với việc mở rộng vùng nuôi, HTX chú trọng áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ và quy trình nuôi hiện đại vào sản xuất. Từ việc lựa chọn con giống, quản lý môi trường nước, sử dụng thức ăn cho đến quy trình chăm sóc và thu hoạch đều được thực hiện theo hướng khoa học, từng bước nâng cao năng suất và chất lượng thủy sản. Nhờ đó, sản phẩm cá thương phẩm của HTX ngày càng ổn định về chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường và tạo nền tảng cho phát triển chế biến sâu.

Việc tổ chức sản xuất theo chuỗi, gắn vùng nguyên liệu với ứng dụng khoa học công nghệ không chỉ giúp nâng cao giá trị thủy sản mà còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái lòng hồ, hướng tới phát triển kinh tế bền vững và nâng cao trách nhiệm xã hội của HTX đối với cộng đồng địa phương.

Từ con cá thương phẩm đến chuỗi sản phẩm chế biến giá trị gia tăng

Nếu chỉ dừng lại ở nuôi trồng, giá trị kinh tế của thủy sản vẫn còn hạn chế. Nhận thức rõ điều đó, HTX Than Uyên đã chủ động đầu tư vào chế biến sâu, coi đây là bước đi quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường.

Từ nguồn nguyên liệu cá tươi được nuôi trên lòng hồ, HTX đã nghiên cứu và phát triển nhiều sản phẩm chế biến đa dạng như chả cá, xúc xích cá, viên cá, nước lẩu cá… phục vụ nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng của thị trường.

Hiện nay, HTX đã xây dựng được hơn 30 dòng sản phẩm chế biến từ cá, trong đó một số sản phẩm như ruốc cá lăng, chả cá lăng viên đã được công nhận OCOP 3 sao, góp phần khẳng định thương hiệu thủy sản của địa phương.

Các sản phẩm sau chế biến được đóng gói, dán nhãn và truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm. Nhờ vậy, sản phẩm của HTX ngày càng được người tiêu dùng tin tưởng.

Sản phẩm của HTX có mặt tại nhiều siêu thị lớn, trải dài trên nhiều tỉnh thành.

Song song với sản xuất, HTX cũng tích cực mở rộng hệ thống phân phối. Hiện các sản phẩm thủy sản của HTX được tiêu thụ thông qua 15 doanh nghiệp và hệ thống siêu thị tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đồng thời phân phối qua các cửa hàng, hội chợ, mạng xã hội và một số nền tảng thương mại điện tử.

Việc phát triển chế biến sâu không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm mà còn kéo dài thời gian bảo quản, giảm áp lực tiêu thụ trong thời điểm thu hoạch rộ. Đây được xem là bước chuyển quan trọng giúp HTX từng bước xây dựng chuỗi giá trị thủy sản khép kín, từ nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ.

Theo lãnh đạo HTX, trong thời gian tới đơn vị sẽ tiếp tục đầu tư công nghệ, mở rộng nhà xưởng chế biến, xây dựng hệ thống kho lưu trữ sản phẩm và đa dạng thêm các dòng sản phẩm mới từ cá nhằm phục vụ nhiều phân khúc thị trường khác nhau.

Tạo sinh kế bền vững và khẳng định vai trò của kinh tế tập thể

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho các thành viên, mô hình phát triển thủy sản của HTX Than Uyên còn góp phần tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.

Hiện HTX có 21 thành viên, đồng thời tạo việc làm thường xuyên cho 39 lao động với mức thu nhập bình quân khoảng 11,5 triệu đồng/người/tháng. Đối với một địa phương miền núi còn nhiều khó khăn như Than Uyên, đây là nguồn thu nhập ổn định, giúp nhiều hộ gia đình cải thiện đời sống.

Một góc khu lồng nuôi thủy sản trên hồ thủy điện trên sông Đà của HTX.

Không ít lao động trước đây chỉ làm nông nghiệp nhỏ lẻ, thu nhập bấp bênh, nay đã có việc làm thường xuyên tại HTX với các công việc như chăm sóc cá lồng, thu hoạch, sơ chế, chế biến và đóng gói sản phẩm.

Mô hình liên kết giữa HTX và người dân cũng tạo động lực để nhiều hộ mạnh dạn đầu tư nuôi cá lồng trên lòng hồ. Thay vì sản xuất đơn lẻ, người dân được tham gia vào chuỗi giá trị, được hỗ trợ kỹ thuật và có đầu ra ổn định cho sản phẩm.

Theo đại diện HTX, việc thúc đẩy liên kết trong sản xuất được xác định là hướng đi quan trọng nhằm phát huy sức mạnh tập thể. Khi các hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia chuỗi giá trị, không chỉ giúp hình thành vùng nguyên liệu thủy sản ổn định, mà còn tạo thêm việc làm cho người dân, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, HTX Than Uyên còn tích cực tham gia các phong trào phát triển kinh tế, xã hội tại địa phương như xây dựng nông thôn mới, hỗ trợ người nghèo và các hoạt động xã hội, từ thiện.

Những nỗ lực đó đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng và bằng khen từ các cấp, ngành. Đặc biệt, năm 2024 và 2025, HTX vinh dự nhận Giải thưởng Ngôi sao HTX “CoopStar Awards” do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam trao tặng, giải thưởng tôn vinh các hợp tác xã tiêu biểu có nhiều sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh và đóng góp cho cộng đồng.

HTX liên tiếp được vinh danh trong nhiều năm liền.

Việc liên tiếp được vinh danh trong hai năm cho thấy sự phát triển ổn định và hiệu quả của mô hình kinh tế tập thể tại địa phương.

Trong bối cảnh nhiều vùng nông thôn đang tìm kiếm hướng phát triển bền vững, câu chuyện của HTX Nông, công nghiệp và Thương mại du lịch Than Uyên cho thấy tiềm năng lớn của việc khai thác lợi thế tự nhiên kết hợp với tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Từ những lồng cá trên lòng hồ thủy điện Bản Chát, HTX không chỉ tạo ra nguồn thủy sản chất lượng mà còn góp phần hình thành một mô hình kinh tế tập thể năng động, mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp vùng cao Lai Châu.