Quốc hội bước vào nhiệm kỳ khóa XVI trong bối cảnh đặc biệt: yêu cầu tăng trưởng cao đi đôi với phát triển bền vững; tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, cạnh tranh chiến lược gay gắt, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tri thức phát triển mạnh mẽ. Khối lượng công việc lớn là điều có thể dự báo, nhưng thách thức lớn nhất, như Chủ tịch Quốc hội đã chỉ rõ, "không chỉ là khối lượng công việc mà là yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ về tư duy và phương thức hoạt động", Quốc hội "không chỉ làm đúng, mà phải làm nhanh hơn, tốt hơn và hiệu quả hơn, thuyết phục hơn, tạo đồng thuận, niềm tin cao hơn".
Trong hệ tiêu chí nêu trên, “lập pháp kiến tạo” giữ vai trò mở đường. Chủ tịch Quốc hội khẳng định, "Quốc hội phải đi đầu trong đột phá thể chế. Nếu không đổi mới tư duy lập pháp, sẽ không tạo được dư địa phát triển". Trong đó, điểm cốt lõi là phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, nhận thức về pháp luật: từ công cụ quản lý sang công cụ phát triển. Luật pháp không thể chỉ nhằm kiểm soát, mà phải tạo lập môi trường thuận lợi để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Yêu cầu “pháp luật phải đi trước một bước” vì thế đòi hỏi phải được cụ thể hóa trong toàn bộ quy trình xây dựng pháp luật. Mỗi dự án luật cần được đặt trong bài toán phát triển: giải quyết điểm nghẽn nào, mở ra dư địa nào, tác động ra sao đến doanh nghiệp và người dân.
Ở tiêu chí thứ hai, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu “giám sát thực chất”, đi đến cùng việc thực hiện, gắn với trách nhiệm giải trình rõ ràng. Đây là yêu cầu chuyển biến căn bản về phương thức và hiệu quả hoạt động giám sát. Trong đó, trọng tâm giám sát cần hướng vào những vấn đề cử tri quan tâm, những điểm nghẽn của nền kinh tế, những lĩnh vực mà chính sách ban hành nhưng hiệu quả thực thi còn hạn chế; tăng cường các cơ chế hậu giám sát, tránh tình trạng “giám sát xong để đó”. Khi hoạt động giám sát tạo ra chuyển biến cụ thể trong điều hành, bảo đảm chính sách được thực thi công bằng, minh bạch, thì vai trò của Quốc hội sẽ được khẳng định đầy đủ
Ở tiêu chí thứ ba, “quyết sách bứt phá” phản ánh yêu cầu nâng tầm chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng quốc gia của Quốc hội trong bối cảnh đất nước cần những động lực tăng trưởng mới. Bứt phá trước hết là ở chất lượng và thời điểm. Một quyết sách đúng nhưng chậm sẽ đánh mất cơ hội; một quyết sách thiếu cơ sở khoa học sẽ tiềm ẩn rủi ro cho phát triển dài hạn. Vì vậy, mỗi quyết định quan trọng phải được đặt trên nền tảng dữ liệu đầy đủ, được phân tích tác động đa chiều, bảo đảm tính khả thi, "phải đúng thực tiễn, đúng thời điểm và tạo được hiệu quả thực chất". Điều này đòi hỏi quy trình thẩm tra phải được nâng lên một bước, gắn chặt hơn với thực tiễn và yêu cầu phát triển.
Để hiện thực hóa hệ tiêu chí trên, yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của Quốc hội có ý nghĩa then chốt. Xây dựng Quốc hội số, dữ liệu hóa hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định chính sách là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao chất lượng phân tích, rút ngắn độ trễ chính sách và tăng tính minh bạch. Cùng với đó, nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm” phải được quán triệt; kỷ luật, kỷ cương được siết chặt đi đôi với tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Hệ tiêu chí hành động mà người đứng đầu cơ quan lập pháp đưa ra không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Quốc hội, mà còn hướng tới mục tiêu tạo nền tảng thể chế cho phát triển bứt phá, nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố niềm tin của cử tri, nhân dân. Trong bối cảnh kỳ vọng ngày càng cao, chất lượng hoạt động của Quốc hội phải được đo bằng hiệu quả thực thi chính sách và khả năng giải quyết các vấn đề chiến lược, thiết thực của đất nước. Niềm tin của Nhân dân chính là thước đo khách quan nhất đối với năng lực và bản lĩnh của Quốc hội khóa XVI.
Từ thông điệp của Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu đặt ra với các cơ quan của Quốc hội và mỗi đại biểu Quốc hội là phải tổ chức thực hiện đồng bộ với quyết tâm chính trị và tinh thần trách nhiệm cao nhất, để Quốc hội không chỉ hoàn thành chức năng hiến định, mà thực sự trở thành trung tâm kiến tạo thể chế, dẫn dắt đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới.
theo Quỳnh Chi - Báo đại biểu nhân dân
https://daibieunhandan.vn/lap-phap-kien-tao-giam-sat-thuc-chat-quyet-sach-but-pha-10415858.html