Đằng sau kết quả hoàn thành 100% án hành chính sơ thẩm còn tồn trước thời hạn là sự chỉ đạo quyết liệt, cách làm khoa học và tinh thần trách nhiệm cao của cả tập thể. Để hiểu rõ hơn về những kết quả cũng như cách làm đã tạo nên dấu ấn đó, PV Báo Công lý đã có cuộc trao đổi với Thẩm phán Nguyễn Hồng Lam, Chánh tòa Hành chính - TAND TP. Hà Nội.
Tòa Hành chính TAND TP Hà Nội hoàn thành 100% án sơ thẩm còn tồn trước hạn
PV: Thưa đồng chí Chánh tòa, thực hiện Kế hoạch số 353/KH-TANDTC ngày 13/6/2026 của TANDTC về triển khai Đợt thi đua cao điểm “90 ngày giải quyết đơn, án”, Tòa Hành chính - TAND TP. Hà Nội đã hoàn thành nhiệm vụ trước khi kết thúc thời hạn. Đồng chí có thể chia sẻ cụ thể về kết quả này và điều gì khiến đồng chí tâm đắc nhất?
Chánh tòa Hành chính Nguyễn Hồng Lam: Kể từ ngày 1/7/2025, thẩm quyền xét xử các vụ án hành chính có sự thay đổi lớn khi toàn bộ thẩm quyền xét xử sơ thẩm được chuyển giao từ TAND cấp huyện sang hệ thống TAND khu vực theo Luật Tổ chức TAND. Tuy nhiên, những vụ án hành chính sơ thẩm do TAND cấp tỉnh đã thụ lý trước ngày 1/7/2025 vẫn tiếp tục được giải quyết cho đến khi kết thúc vụ án. Vì vậy, TAND TP. Hà Nội còn 571 vụ án hành chính sơ thẩm cần giải quyết trong điều kiện Toà Hành chính có 18 Thẩm phán và 14 Thư ký được phân công giải quyết các vụ án này.
Thực hiện Nghị quyết của Đảng ủy về việc tập trung giải quyết dứt điểm số án sơ thẩm còn tồn trước ngày 1/7/2026, Tòa Hành chính đã xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, cần tập trung nguồn lực để hoàn thành đúng yêu cầu.
Ngày 13/6/2026, Chánh án TANDTC ban hành Kế hoạch số 353/KH-TANDTC về Đợt thi đua cao điểm “90 ngày giải quyết đơn, án”. Tập thể lãnh đạo, Thẩm phán, Thư ký Tòa Hành chính xác định đây không đơn thuần là một đợt thi đua ngắn hạn mà là nhiệm vụ chính trị, chuyên môn quan trọng, cần thực hiện với tinh thần quyết liệt, trách nhiệm nhưng tuyệt đối không chạy theo thành tích.
Để thực hiện mục tiêu giải quyết dứt điểm toàn bộ các vụ án hành chính sơ thẩm tồn trước ngày 01/7/2025, lãnh đạo Tòa Hành chính đã xây dựng kế hoạch riêng, phân công trách nhiệm cụ thể đối với từng Thẩm phán, từng nhóm vụ án; đồng thời phối hợp chặt chẽ với lãnh đạo TAND TP. Hà Nội, Thành ủy, UBND thành phố và các sở, ngành để tháo gỡ khó khăn trong việc cung cấp tài liệu, chứng cứ.
Với sự chỉ đạo quyết liệt và cơ chế kiểm tra, đôn đốc thường xuyên, đến ngày 30/6/2026, đơn vị đã giải quyết xong 100% toàn bộ số vụ án hành chính sơ thẩm tồn theo kế hoạch đề ra, góp phần hoàn thành nhiệm vụ được Đảng ủy và lãnh đạo TAND TP. Hà Nội giao, đồng thời hoàn thành trước thời hạn 90 ngày theo Kế hoạch của Chánh án TANDTC.
Đây cũng là kết quả đặc biệt có ý nghĩa khi Tòa Hành chính hướng tới kỷ niệm 30 năm thành lập (1/7/1996 - 1/7/2026).
Điều tôi tâm đắc nhất không chỉ là việc hoàn thành sớm khối lượng công việc lớn, mà quan trọng hơn là qua đợt thi đua, tinh thần trách nhiệm, ý thức phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau của đội ngũ Thẩm phán, Thư ký được nâng lên rõ rệt.
Kết quả này cho thấy, khi có sự lãnh đạo thống nhất, phương pháp tổ chức khoa học và tinh thần trách nhiệm cao thì những nhiệm vụ khó, khối lượng lớn, thời gian gấp vẫn có thể hoàn thành, nhưng phải luôn đặt yêu cầu đúng pháp luật, khách quan, toàn diện và bảo đảm chất lượng xét xử lên hàng đầu.
Quyết liệt từ lãnh đạo TAND TP Hà Nội, rõ người, rõ việc, rõ tiến độ
PV: Để hoàn thành khối lượng công việc trong thời gian ngắn, đặc biệt là trước thời hạn, công tác chỉ đạo, điều hành và phân công nhiệm vụ chắc hẳn phải được triển khai rất quyết liệt, khoa học. Những giải pháp cụ thể được Tòa Hành chính thực hiện như thế nào?
Chánh tòa Hành chính Nguyễn Hồng Lam: Án hành chính tại Hà Nội có khối lượng lớn, tính chất phức tạp, liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý nhà nước. Vì vậy, ngay từ đầu lãnh đạo TAND TP. Hà Nội đã xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm cần phải có giải pháp đột phá đạt hiệu quả.
Trong đó, báo cáo Thành Uỷ Hà Nội để chỉ đạo các cơ quan chức năng của TP Hà Nội cung cấp kịp thời tài liệu chứng cứ của các vụ án để làm có cơ sở pháp lý giải quyết dứt điểm các vụ án. Và trên cơ sở này, các cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Chủ tịch và UBND xã/phường cùng các sở, ngành của TP. Hà Nội đã thực hiện ngay các hoạt động tố tụng cũng như cung cấp tài liệu chứng cứ cho TAND thành phố Hà Nội để giải quyết các vụ án hành chính.
Tập thể lãnh đạo Tòa Hành chính xác định muốn giải quyết nhanh mà vẫn bảo đảm chất lượng thì trước hết Thẩm phán được phân công giải quyết phải nắm chắc từng hồ sơ vụ án và thời hạn tố tụng. Đơn vị tổ chức rà soát, lập danh sách cụ thể từng vụ án; phân loại thành các nhóm: đơn cần xử lý, vụ án đủ điều kiện đưa ra xét xử, vụ án còn thiếu tài liệu, chứng cứ và những vụ án phức tạp cần tập trung nghiên cứu.
Trên cơ sở đó, Tòa xây dựng tiến độ theo tuần, theo tháng và giao nhiệm vụ cụ thể cho từng Thẩm phán, Thư ký. Việc phân công căn cứ vào năng lực, kinh nghiệm, khối lượng công việc và tính chất từng vụ án, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm.
Lãnh đạo Tòa Hành chính duy trì giao ban, kiểm tra tiến độ thường xuyên. Đối với những vụ án có khó khăn, vướng mắc, Thẩm phán phải báo cáo sớm để cùng tháo gỡ, không chờ đến khi hết thời hạn mới phản ánh. Những vấn đề nghiệp vụ phức tạp được trao đổi trong đơn vị hoặc kịp thời xin ý kiến lãnh đạo TAND thành phố và các đơn vị chuyên môn khi cần thiết.
Trong quá trình đó, Thẩm phán giữ vai trò trung tâm, phải chủ động nghiên cứu hồ sơ, xác định đầy đủ các quan hệ pháp luật, những vấn đề cần chứng minh và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng vụ án được phân công.
Đối với Thư ký, yêu cầu cũng rất cụ thể, từ quản lý hồ sơ, tham mưu thủ tục tố tụng, lập và hoàn thiện các văn bản, theo dõi thời hạn đến kịp thời báo cáo những vấn đề phát sinh. Sự chủ động, chính xác của Thư ký góp phần trực tiếp vào tiến độ và chất lượng giải quyết án.
Điều quan trọng là trong toàn bộ quá trình, lãnh đạo Tòa quán triệt nguyên tắc không vì tiến độ mà làm tắt, làm thiếu hoặc bỏ qua các thủ tục tố tụng bắt buộc. Mục tiêu cuối cùng vẫn là giải quyết vụ án đúng pháp luật, khách quan, toàn diện, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Từ những vụ án phức tạp đến cách làm “gần dân”, tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở
PV: Trong quá trình giải quyết án hành chính, có những vụ việc phức tạp, kéo dài, hồ sơ lớn, liên quan nhiều cơ quan và người dân. Tòa Hành chính đã có cách làm nào để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ nhưng vẫn bảo đảm chất lượng xét xử?
Chánh tòa Hành chính Nguyễn Hồng Lam: Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiều dự án phát triển kinh tế - xã hội được triển khai nên phát sinh không ít khiếu kiện hành chính phức tạp.
Trong đó, án hành chính về đất đai chiếm trên 80% tổng số vụ án hành chính được thụ lý, chủ yếu liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng, cấp và thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký biến động về nhà đất. Ngoài ra còn có các vụ án trong lĩnh vực xây dựng, thuế, tài chính, hải quan, sở hữu trí tuệ...
Tòa Hành chính đã giải quyết nhiều vụ án phức tạp liên quan đến các dự án lớn của thành phố, có vụ việc số lượng người khởi kiện đông, hồ sơ đồ sộ, liên quan đến nhiều cơ quan quản lý nhà nước và được dư luận quan tâm.
Trước thực tế đó, chúng tôi xác định phải có cách làm linh hoạt nhưng đúng pháp luật. Các Thẩm phán được phân công giải quyết nhiều vụ án trên cùng địa bàn để thuận lợi cho việc xác minh, thu thập chứng cứ. Khi cần thiết, Thẩm phán trực tiếp xuống cơ sở làm việc với cơ quan, đơn vị liên quan, lấy lời khai của người dân, nhất là người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn hoặc ở xa trụ sở Tòa án.
Tòa cũng tổ chức các phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và đối thoại ngay tại địa phương. Cách làm này giúp giảm thời gian, chi phí đi lại cho người dân, đồng thời tạo điều kiện để các bên trực tiếp trao đổi, tháo gỡ vướng mắc ngay từ giai đoạn chuẩn bị xét xử.
Bên cạnh đó, Tòa Hành chính xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước trong cung cấp tài liệu, chứng cứ. Thư ký được phân công làm đầu mối theo địa bàn, phối hợp với cán bộ của UBND các cấp và các cơ quan liên quan để việc cung cấp hồ sơ được kịp thời, đầy đủ, hạn chế kéo dài thời gian tố tụng.
Đặc biệt, đối thoại luôn được xác định là một giải pháp quan trọng. Nhiều vụ án qua đối thoại, các bên tìm được tiếng nói chung, người khởi kiện tự nguyện rút đơn, qua đó hạn chế khiếu kiện kéo dài và góp phần giữ ổn định xã hội.
Biến “90 ngày” thành nền nếp công tác thường xuyên
PV: Từ thực tiễn triển khai Đợt thi đua “90 ngày giải quyết đơn, án” và việc hoàn thành nhiệm vụ trước thời hạn, đồng chí đánh giá đâu là những yếu tố quyết định kết quả này? Những kinh nghiệm nào cần tiếp tục phát huy?
Chánh tòa Hành chính Nguyễn Hồng Lam: Theo tôi, trước hết đó là sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, kịp thời của TANDTC, của Ban Thường vụ Đảng uỷ, Ban Lãnh đạo TAND TP. Hà Nội, của đồng chí Phó Chánh án phụ trách và sự thống nhất trong tập thể lãnh đạo của Tòa Hành chính. Và một phần không nhỏ của sự thành công, đó là sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động tố tụng của VKSND TP. Hà Nội.
Khi nhiệm vụ được cụ thể hóa thành kế hoạch, tiến độ và trách nhiệm của từng cá nhân thì việc tổ chức thực hiện sẽ chủ động, không bị động vào thời điểm cuối kỳ.
Thứ hai là tinh thần trách nhiệm, ý thức kỷ luật và sự tận tâm của đội ngũ Thẩm phán, Thư ký. Án hành chính liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp nên mỗi hồ sơ đều đòi hỏi sự cẩn trọng, bản lĩnh và khách quan.
Thứ ba là phương pháp quản lý tiến độ khoa học. Không chỉ quản lý số lượng án đã giải quyết mà phải theo dõi từng công đoạn, từng mốc thời gian; kịp thời phát hiện những hồ sơ có nguy cơ chậm tiến độ để tháo gỡ ngay.
Thứ tư là tăng cường phối hợp nhưng phải bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng quy định. Sự phối hợp giữa Thẩm phán, Thư ký, giữa các bộ phận trong Tòa và các cơ quan liên quan giúp việc thu thập, kiểm tra, đánh giá chứng cứ thuận lợi hơn. Tuy nhiên, phối hợp không có nghĩa là phụ thuộc; Tòa án phải giữ vững tính độc lập, khách quan trong xét xử.
Thời gian tới, Tòa Hành chính sẽ tiếp tục duy trì những cách làm hiệu quả đã được kiểm nghiệm qua đợt thi đua; thường xuyên rà soát hồ sơ, quản lý chặt thời hạn tố tụng, nâng cao chất lượng đối thoại, tăng cường sinh hoạt nghiệp vụ và kiểm tra chất lượng bản án.
Đơn vị cũng tiếp tục chú trọng bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu hồ sơ, xét hỏi, tranh tụng, đánh giá chứng cứ và áp dụng pháp luật cho Thẩm phán, Thư ký; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa và khai thác hiệu quả hồ sơ điện tử theo quy định.
Tôi cho rằng điều quan trọng nhất là biến kết quả của một đợt thi đua thành nền nếp công tác thường xuyên. Tinh thần trách nhiệm không chỉ được phát huy trong 90 ngày cao điểm mà phải trở thành ý thức hàng ngày của mỗi cán bộ.
Mỗi Thẩm phán, Thư ký phải chủ động giải quyết công việc ngay khi đủ điều kiện, không để dồn việc vào cuối thời hạn. Lãnh đạo đơn vị phải thường xuyên nắm tình hình, kịp thời hỗ trợ và chịu trách nhiệm về tổ chức thực hiện.
Với tinh thần đó, Tòa Hành chính sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử án hành chính; bảo đảm các bản án, quyết định được ban hành đúng pháp luật, công bằng, thuyết phục và khả thi; qua đó góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, cơ quan, tổ chức, tăng cường kỷ cương hành chính và thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của TAND TP. Hà Nội.
PV: Xin cảm ơn Thẩm phán!